Hans Wilschut

Al op de middelbare school deelde ik met een vriend een kraakpand als atelierruimte. Vervolgens ging ik één jaar (1985-1986) naar de Willem de Kooning Academie in Rotterdam, waarna ik autodidactisch ben doorgegaan. Eerst dacht ik dat ik schilder wilde worden, maar na een aantal jaar begon ik fotografie als medium te zien waar ik me artistiek in kon uitdrukken. Ik leerde veel praktische dingen over fotograferen door bij een reclamefotograaf stage te lopen. Ook heb ik altijd opdrachten ernaast gedaan. Dus mijn technische ontwikkeling heb ik al doende geleerd. Het kunstenaarschap stond altijd op nummer één. 

In New York begon ik met het fotograferen van architectuur, toen nog op een tamelijk abstracte manier. Daarna ging mijn werk over globalisering. Door de gevolgen van massatoerisme en de groeiende ongelijkheid aan den lijve te ondervinden, werden dat belangrijke thema’s. Ik ben het meest bekend geworden door grootformaatfoto’s zonder één focuspunt, waarin van alles gebeurt. Er gaan vaak veel proeffoto’s aan vooraf voordat ik het standpunt bepaal. Soms huur ik een helikopter of hoogwerker voor het juiste standpunt. Mijn foto’s ontstaan meestal door het ontdekken van een situatie of verhaal dat mij fascineert. Bijna ieder werk stelt wel een bepaalde vraag over de mens. 

Alles drijft me, iedere dag. Mijn werk helpt mij om het leven aan te kunnen, om problemen van het leven een vorm te geven en om grip te krijgen op de wereld. Ik zeg niet dat ik de wereld begrijp, maar ik doe pogingen daartoe. Vanaf 2000 zijn mijn onderwerpen meer geëngageerd geworden. Ik denk dat goede kunst reflecteert op ons leven en bestaan. Ik zou niet kunnen leven zonder kunst. Het is voor mij een manier van leven. Buiten coronatijd ben ik meestal met wel zes à zeven projecten tegelijk bezig.

Er zijn heel veel plaatsen die me zijn bijgebleven, bijvoorbeeld waar ik ooit een fotowerk heb gemaakt en waar ik nog steeds in geïnteresseerd ben. Als ik de kans krijg, keer ik ook weer terug. Dat leidt soms tot mooie veranderingen. Een nieuwe reeks in mijn werk zijn tweeluiken die gaan over het idee van het opnieuw bezoeken van een plek om een dialoog tussen twee beelden te laten ontstaan. Zo’n tweeluik zegt zoveel over de ontwikkeling van een samenleving. 

Bert kocht een werk van mij, Relocation (2009), tijdens een expositie bij Galerie Ron Mandos in Amsterdam. Zo leerden wij elkaar kennen en zijn we bevriend geraakt. Jaren later kwam Bert langs in Johannesburg toen ik daar verbleef. We zijn naar het dak gegaan vanaf waar ik de foto genomen had. Bert is heel betrokken bij wat ik doe en hij vraagt me altijd het hemd van het lijf over mijn projecten. Hij verzamelt dus niet alleen werk, maar inspireert ook en legt graag verbindingen tussen mensen. Aangezien Bert piloot was bij de KLM en de hele wereld zag, heeft hij weleens invloed gehad op mijn besluit om ergens heen te gaan. Bert is een trouwe volger van mijn werk. Dat is heel bijzonder. Met andere verzamelaars is dat wat afstandelijker.

Zodra Bert door iets geïntrigeerd raakt, volgt hij zijn intuïtie, onafhankelijk van wat anderen zeggen. Wat je in de kunstwereld vaak ziet, is dat verzamelaars op elkaar letten en dat daardoor bepaalde kunstenaars aandacht krijgen. Bert is daar niet zo gevoelig voor. Waar hij ook heen reisde als piloot, hij bezocht altijd de kunstwereld ter plekke. Daardoor weet hij ontzettend veel van de kunstwereld wereldwijd. Zo kocht hij ook dingen aan. Dus zijn verzameling is eclectisch. In Relocation zit dat eclectische ook, want de foto gaat over een pluriforme maatschappij waarin heel veel verschillende soorten mensen samenleven. 

Relocation is een vrij streng werk: heel frontaal en bijna perspectiefloos gefotografeerd. Het toont een gebouw in Johannesburg dat is gekraakt door mensen uit townships na de apartheid. Je ziet aan de façade af hoe zij op verschillende manieren hun leven inrichten. De foto is gemaakt in een behoorlijk gevaarlijke buurt. Ik was destijds helemaal niet gewend te moeten nadenken over veiligheid. Ik maakte vier geweldsincidenten in een maand mee. Toch bleef ik fotograferen, omdat ik al met mijn project begonnen was. Nog steeds staat die stad op mijn netvlies. Naast dit aangekochte werk heeft Bert een werk van mij dat ik hem geschonken heb. Het is een foto van klein formaat met daarop een verhoogde snelweg in Kaapstad die stopt in de lucht. De snelweg is nooit afgerond, nadat bleek dat de bocht verkeerd berekend was en de weg geen aansluiting kon maken met de andere kant.